කුස ජාතකය

කුස ජාතකය

“කෝ බලන්න දරුවෝ, අද මොකද මේ මාතාවට ආරංචිය?”

“ස්වාමීනි, අදත් අපට අසිරිමත් ආරංචියක් ගෙනැවිත් තිබේ. අපේ කුමරිය, කුස කුමරිය, තවත් එක් අසහාය රජෙකුගේ සිත් ගත් බව ආරංචිය.”

“හොඳයි, හොඳයි. එය ඉතා සුබ ආරංචියක්. කුස කුමරියගේ සුන්දරත්වය හා ගුණවත්කම ගැන අදටත් අප නොඅසන්නෙමු. එසේ නම්, මෙම විවාහය සිදු කිරීමට සූදානම් වන්න.”

මෙය වූ කලී, මථුරා රාජධානියේ රජකම් කළ සෝමදේව රජතුමා සහ සීලවතී බිසවගේ එකම දියණිය වූ කුස කුමරිය පිළිබඳව සනිටුහන් වන සිදුවීම් මාලාවක ආරම්භයයි. කුස කුමරිය, ඇගේ නාමයටත් සාධාරණ ලෙස, රූමත් බවින් පමණක් නොව, ගුණවත්කමින්ද, බුද්ධියෙන්ද, කරුණාවෙන්ද පිරිපුන් තරුණියකි. ඇගේ කීර්තිය, ඉන්දියාව පුරාම පැතිර ගියේය. ඇගේ විවාහය පිළිබඳව රජ පෙළපත්වලින් විමසීම් පැමිණියේය. එක් එක් විමසීම පැමිණි විට, සෝමදේව රජු සහ සීලවතී බිසව, කුස කුමරියට සුදුසුම කුමාරයා තෝරා පත් කර ගැනීම ගැන දැඩි ලෙස කල්පනා කළහ.

දිනක්, මථුරා රාජධානියේ රජ මාළිගාවට, අවන්ති රාජධානියේ සිට එක් පණිවුඩකරුවෙක් පැමිණියේය. ඔහු ගෙනාවේ, අවන්ති රාජධානියේ රජු වූ බලදේව රජුගේ අභිමතයයි. බලදේව රජු, කුස කුමරියගේ රූ සපුව ගැන අසා, ඇය තමාගේ පුත් මධුර රජුගේ බිසව බවට පත් කර ගැනීමට මහත් ආශාවක් දැක්වීය. මේ පිළිබඳව සෝමදේව රජු සහ සීලවතී බිසව, කුස කුමරිය සමඟ සාකච්ඡා කළහ.

“අම්මේ, තාත්තේ, මාගේ විවාහය ගැන ඔබතුමන්ලාගේ කැමැත්ත මට ඉතා වැදගත්. එහෙත්, මාගේ හදවතට ළබැඳි, මාගේ ගුණවත්කමට ගැළපෙන කුමාරයෙකු මා දකින්න කැමැතියි.” කුස කුමරිය, සන්සුන්ව, නමුත් ස්ථිරව පැවසුවාය.

“දරුවා, අපත් ඒ ගැනම සිතමින් සිටියේ. බලදේව රජු, ඉතා බලසම්පන්න රජෙක්. ඔහුගේ පුත් මධුර රජුත්, යහපත් යැයි කියති. එහෙත්, අපගේ දියණිය, සියුම් බවින් යුතු බැවින්, සැබෑ ආදරය සහ අවබෝධය ලැබෙන තැනකට යාම වඩාත් සුදුසුයි.” සීලවතී බිසව පැවසුවාය.

අවසානයේ, සෝමදේව රජු, කුස කුමරියගේ කැමැත්තට ගරු කරමින්, මධුර රජුගේ විවාහ යෝජනාව පිළිගත්තේය. විවාහය සඳහා විශිෂ්ඨ සූදානම් කිරීම් සිදු විය. මථුරා රාජධානිය සැණකෙළි වලින් පිරී ගියේය. බොහෝ ධනය, විසිතුරු වස්ත්‍ර, මිලමුළු ආභරණ, සුඛෝපභෝගී සත්ව යනාදිය මධුර රජුට තෑගි ලෙස පිරිනමන ලදී.

විවාහයෙන් පසු, කුස කුමරිය, අවන්ති රාජධානියට ගියාය. මුලදී, ඇය මධුර රජුගේ ආදරය සහ සෙනෙහස ලැබුවාය. නමුත්, කාලය ගෙවී යත්ම, ඇය දුටුවේ, මධුර රජු, කීර්තිය, ධනය, සහ ප්‍රසිද්ධියට පමණක් මුල් තැන දෙන බවයි. ඔහු කුස කුමරියගේ ගුණවත්කම, අවබෝධය, සහ මානසික සුන්දරත්වය ගැන එතරම් අවධානයක් යොමු කළේ නැත. කුස කුමරිය, තනිකම සහ දුක අත්විඳින්නට වූවාය. ඇගේ හදවත කම්මැලිය, නිස්සාර විය.

“ස්වාමීනි, මාගේ හදවත සොයන්නේ, ආදරය, අවබෝධය, සහ සැබෑ සතුට. ධනය, බලය, කීර්තිය, මේ සියල්ල නිස්සාර යැයි මාගේ හදවත පවසයි. මාගේ ස්වාමියා, මාගේ අභ්‍යන්තර සුන්දරත්වය දකින්නේ නැත.” කුස කුමරිය, තමාගේ හදවතේ වේදනාව තදින් අත්විඳිමින්, තනිවම කඳුළු සැලුවාය.

මෙම අතරතුර, අවන්ති රාජධානියේ බලදේව රජු, මරණයට පත් විය. මධුර රජු, අවන්ති රාජධානියේ රජු බවට පත් විය. ඔහු, යුධ වැදී, වෙනත් රාජධානියක් ජයග්‍රහණය කළේය. එම රාජධානියේ කෙලෙස් සහ දුක්ඛ වලින් පීඩා විඳි රූමත්, ගුණවත් ආර්යාවක්, මධුර රජුගේ දෙවන බිසව බවට පත් විය. මේ ආරංචිය, කුස කුමරියගේ හදවත තවත් කැඩුණි.

“මාගේ ස්වාමියා, බොහෝ ස්ත්‍රීන්ගේ ආකර්ශනයට ලක්ව ඇත. මාගේ හදවත තවත් පිලිකුල් වේ. මාගේ ජීවිතය නිස්සාර යැයි මා සිතමි.”

කුස කුමරිය, තීරණය ගත්තාය. ඇය තනිවම, රාත්‍රියේ, රාජමාළිගාවෙන් පලා ගියාය. ඇය, අඳුරු, කඳුකර ප්‍රදේශ හරහා ගමන් කළාය. ඇගේ සිත බිය, තනිකම, සහ අපේක්ෂාව සමඟ කැළඹී තිබුණි. ඇය, මාර්ගය නොදන්නා අවදානම් ප්‍රදේශවල සොයා යන අවශ්‍ය දෙයක් නොමැති අන්දමින් ගමන් කළාය.

දින කිහිපයකට පසු, ඇය ඉතා දුෂ්කර ප්‍රදේශයකට පැමිණියාය. ඇගේ ශරීරය වෙහෙසට පත් විය. ඇගේ ආහාර අවසන් විය. ඇය ඉතා බලවත් දුකට පත් විය. එවිට, ඈත දර්ශනය වූයේ, එක කෙලවර වනාන්තරය, අනෙක් කෙලවර ඉතා විශාල ගඟකි. ගඟ අසල පෙනුණේ, අමුතු සත්ව පිරිවරා ගත් ගුහාවක්ය.

කුස කුමරිය, බිය නොබිය, ගුහාව අසල පෙනුණ සත්ව පිරිවරා ගත් මිනිසෙකු දැක්කාය. ඔහු ඉතා බලවත්, පෙනුම අමුතු සත්ව රූප ඇති කෙනෙකි. ඔහු ගුහාව කෙලවර අසල මාළු කමින් සිටියේය. කුස කුමරිය, තමා දුටු දෙයින් බිය වුණත්, තමා අවසාන බලාපොරොත්තුව ලෙස ඔහු අසල ආය.

“ස්වාමීනි, මා බඩ ගින්නේ සිටිමි. මා ට සහ ය කර දෙන ලැබේ ද?” කුස කුමරිය, කම්පා වු හඬකින් ඇසුවාය.

සත්ව රූප ඇති මිනිසා, කුස කුමරිය දෙස බලා, බලවත් සිනාවක් නොපෑ. ඔහු, කුස කුමරියගේ හඬ අසා, අනුකම්පාව පළ කළ අන්දමින්, මාළුව කෑ අත පිරිසිදු කර ගෙන, ඇය අසල ආය.

“දරුවා, මේ තැන අපා ය. මේ තැන දුෂ්කර ය. ඔබ වැනි රූමත් සත්ව ලැබු කෙනෙකු මේ තැන ආ බව මා කවදත් නොදුටමි.” ඔහු පැවසුවාය.

“ස්වාමීනි, මා තව කරන නොපරිපුණ්ණ දුක්ඛ අත්විඳගන ලැබුවා. ඒ නිසා, මා මේ තනට ආවා.” කුස කුමරිය, තමාගේ අතීත කථාව සන්සුන්ව කීවාය.

සත්ව රූප ඇති මිනිසා, කුස කුමරියගේ කථාව අසා, බහළ කල්පනා කළවා. ඔහු තමා ‘‘කුස ‘‘ නමින් හඳුන්වා ගත්තේ, ඔහු ‘‘කුස ‘‘ කලහරක් ‘‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘ ‘‘